آزمایش خاک یکی از مشاغل نسبتا پردرآمد در بین مشاغل مهندسی است.
به طوری که تعداد آزمایشگاه های شهر تهران در چند سال گذشته حدودا سه برابر شده است.
قبلا به شما گفتیم برای تأسیس آزمایشگاه خاک، چقدر سرمایه لازم دارید.
در این نوشتار، در پی آن هستیم که نحوه تأسیس آزمایشگاه ژئوتکنیک را با زبان ساده توضیح دهیم.
مراحل تأسیس یک آزمایشگاه مکانیک خاک به صورت گام به گام به شرح زیر است:

گام 1: ثبت شرکت حقوقی

قبل از هر چیز لازم است یک شرکت ثبت کرد.
برای این کار، می توانید از طریق اداره ثبت شرکت ها اقدام نمایید.
کلیه مراحل ثبت شرکت را به یکی از شرکت های خدمات حقوقی واگذار نمایید.
در این مرحله لازم است نام مناسب، آدرس و مدیر عامل شرکت مشخص شوند.
از آنجایی که نام شرکت قابلیت تغییر ندارد، توصیه می گردد در انتخاب آن نهایت دقت به عمل آید.
اعضای هیئت مدیره، مدیرعامل، آدرس و… قابلیت تغییر خواهند داشت.

مسئولیت محدود یا سهامی خاص؟

نکته بسیار مهم آن است که در هنگام ثبت شرکت، در موضوع فعالیت شرکت عبارت ” انجام و ارائه خدمات آزمایشگاهی ” قید شود.
توصیه می گردد نوع شرکت “سهامی خاص” انتخاب گردد.
هرچند آزمایشگاه خاک می تواند “شرکت با مسئولیت محدود” نیز باشد.
لازم است شرکت ثبت شده عضو سازمان نظام مهندسی ساختمان استان باشد.
همچنین تأسیس آن در روزنامه رسمی، آگهی شود.
حال شما یک شرکت دارید، اما این شرکت هنوز اجازه فعالیت ندارد.
برای اخذ پروانه اشتغال به کار آزمایشگاه مکانیک خاک، لازم است مطابق دستورالعمل وزارت راه و شهرسازی گام های بعدی طی شود.

گام 2: خرید تجهیزات آزمایشگاهی

پس از ثبت یک شرکت با اسم متناسب با شغل خدمات آزمایشگاهی، لازم است تجهیزات آزمایشگاه خاک را، متناسب با پایه فعالیت که مد نظرتان است انتخاب کنید.
آزمایشگاه مکانیک خاک دارای سه پایه فعالیت است.
شرکت پایه 1 بیشترین تجهیزات و آزمایشگاه پایه 3 کمترین تجهیزات آزمایشگاهی را لازم دارد.
لیست تجهیزات مورد نیاز جهت اخذ پروانه اشتغال به کار آزمایشگاه خاک مطابق جدول زیر است.
لازم است برای هریک از این تجهیزات، گواهی کالیبراسیون ارائه گردد.

تجهیزات آزمایشگاه خاک را نو بخریم یا دست دوم؟

سوال مهمی که پیش می آید آن است که تجهیزات تست خاک را نو بخریم یا دست دوم؟
پاسخ این است که برای نظام مهندسی یا وزارت راه هیچ تفاوتی نمی کند که تجهیزات نو باشد یا مستعمل.
فقط سلامت آن مهم است.
پس اگر قصد دارید هزینه  های اولیه تأسیس آزمایشگاه را کاهش دهید بهتر است از وسایل آزمایشگاهی دست دوم استفاده کنید.
ما در صفحه اینستاگراممون هرروز کسایی که میخوان وسایل شرکتشون رو بفروشن رو استوری میکنیم.
اگر میخواهید از این آگهی ها با خبر باشید پیج اینستاگرام ما رو فالو کنید.
هر زمانی که آگهی جدید از فروش تجهیزات دست دوم گذاشتیم، با فروشنده تماس بگیرید.
این فروشنده ها به دلیل اینکه نتوانستند در این صنف کار کنند و یا به نوعی پول لازم هستند، میشه با قیمت پایینی ازشون خرید کرد.
محل دیگری که می توانید تجهیزات دست دوم خریداری کنید، سایت نیازمندیهای آزمایش خاک است.
در این وبسایت می توانید در بخش خرید و فروش تجهیزات آزمایشگاهی، کالاهای مد نظر خودتون رو خریداری کنید.

تبلیغ

تبلیغ

بدون خرید دستگاه حفاری هم می توان آزمایشگاه تأسیس کرد؟

تا همین چند سال پیش هم می شد بدون خرید دستگاه حفاری آزمایشگاه تأسیس کرد.
روش کار چنین بود که در هر پروژه ای به صورت جداگانه دستگاه حفاری اجاره می کردید.
یا اینکه به صورت پیمانکاری، کل پروژه حفاری را به یک حفار ماشینی می دادید.
اما امروزه این کار میسر نیست.
هر شرکتی لازم است به طور جداگانه دستگاه حفاری بخرد.
سازمان نظام مهندسی ساختمان تهران در این خصوص می گوید:

“به اطلاع کلیه شرکت های خدمات آزمایشگاهی ژئوتکنیک می رساند کلیه شرکت های خدمات آزمایشگاهی ژئوتکنیک حداکثر تا مورخ 1404/03/13 فرم خوداظهاری دستگاه حفاری را به همراه مدارک درخواستی، پیوست نامه‌ی سربرگ شرکت به صورت فیزیکی تحویل واحد خدمات آزمایشگاهی نمایند.
لازم به ذکر است پس از دریافت کلیه مدارک توسط سازمان، هماهنگی های لازم جهت بازدید دستگاه‌های مذکور توسط کارشناس واحد خدمات آزمایشگاهی صورت خواهد گرفت.
بدیهی است در صورت هرگونه تغییر مشخصات و مالکیت دستگاه می بایست مدارک و مستندات مربوطه را مجدداً به واحد خدمات آزمایشگاهی سازمان ارائه نمایید.

گام 3: گردآوری اعضای امتیاز آور

برای دریافت جواز فعالیت آزمایشگاه مکانیک خاک لازم است امتیاز لازم را فراهم آورید.
گرداوری امتیاز به دو حال صورت می گیرد:

حالت اول: اجاره کردن مدرک تحصیلی و پروانه اشتغال

در این حالت باید مدارک مهندسی افراد دیگر را بخرید یا اجاره کنید.
در حالت اول یک نفر سرمایه گذار وجود دارد که پول دارد.
ولی احتمالا مدرک تحصیلی و پروانه اشتغال به کار مهندسی ندارد.
این شخص با پول خود پروانه اشتغال و مدرک تحصیلی چند نفر را اجاره می کند.
سپس تحویل وزارت راه و شهرسازی می دهد.
بدین ترتیب می تواند یک آزمایشگاه خاک تأسیس کند.

حالت دوم: بدون اجاره پروانه فعالیت کنید

در این حالت، پروانه اشتغال و مدارک تحصیلی اجاره و یا خرید و فروش نمی شود.
در واقع در این شرایط، مالک آزمایشگاه یک نفر نیست.
بلکه چند نفر هستند که همگی پروانه اشتغال دارند و قصد تأسیس آزمایشگاه دارند.
در اکثر مواقع حالت اول اتفاق می افتد.
حالت دوم شرایط بسیار نادری است.

نکات مهم هنگام اجاره کردن پروانه اشتغال

هنگام اجاره کردن پروانه اشتغال یا مدارک تحصیلی به نکات زیر دقت کنید:

• پروانه اشتغال به کار مدیرعامل باید برابر یا بالاتر از پروانه اشتغال آزمایشگاه باشد.
  یعنی اگر قصد ثبت شرکت پایه دو آزمایشگاهی را دارید، نمی توانید از مدیرعامل پایه سه استفاده کنید.
• مدرک تحصیلی مدیرعامل، باید متناسب با آزمایش خاک باشد.
• حداقل یک نفر باید عضو هیات مدیره و با مدرک تحصیلی متناسب با آزمایش خاک باشد.
  این شخص باید به صورت تمام وقت در آزمایشگاه فعالیت نماید.

توصیه می کنیم حتما بین آزمایشگاه و آن مهندس امتیازآور قرارداد ببندید.
در لینک آبی رنگ زیر، نکات مهم قبل از قراردادن بستن با اعضای امتیاز آور را بخوانید.

چگونه اعضای امتیاز آور را پیدا کنیم؟

برای اجاره کردن مدارک مهندسی می توانید در روزنامه ها آگهی منتشر کنید.
راه دیگر آن است به موسساتی مراجعه کنید که شغل آنها دلالی مدرک مهندسی است.
در سایت بازار خاک و در بخش مدارک امتیازآور، می توانید آگهی رایگان ثبت کنید.
بدین ترتیب افرادی که دارای پروانه اشتغال به کار مهندسی هستند آگهی شما را می بینند و با شما تماس می گیرند.
اینگونه شرکت ها در قبال دریافت مبلغی یک یا چند مهندس را با پروانه اشتغالشان در اختیار شما قرار می دهند.
دقت بفرمایید شخصی که قرار است پروانه اشتغالش را در اختیار شما بگذارد، نباید قبلا از آن استفاده کرده باشد.
همچنین باید فرم تعهدنامه اعضاي شرکت حقوقي را امضا کند که بعدا هم پروانه اش را در جایی استفاده نخواهد کرد.

هر مدرک چه امتیازی دارد؟

مدارک مهندسی و پروانه اشتغال هر مهندس ارزش متفاوتی دارد.
به عنوان مثال مدرک دکترا برای ثبت یک آزمایشگاه از مدرک کارشناسی معتبر تر است.
لذا امتیاز بیشتری دارد.
همچنین پروانه اشتغال پایه 1 معتبرتر از پایه 3 بوده و دارای امتیاز بیشتری می باشد.
در امتیازبندی مدارک، هیچ تفاوتی بین خانم و آقا وجود ندارد.
هر دو یکسان امتیاز می گیرند.
اگر قصد اجاره پروانه اشتغال داشتید، مطمئن شوید آن مدرک برای استان خودتان است.
پروانه استان های دیگر به دردتان نخواهد خورد.

پروانه بهتر است یا مدرک تحصیلی؟

لیست امتیاز هر مدرک مهندسی و هر پروانه اشتغال در جدول زیر خلاصه شده است.

همانطور که در بالا ذکر شد، آزمایشگاه مکانیک خاک در چند پایه مختلف وجود دارد.
برای هریک امتیازات متفاوتی لازم دارید.
به عنوان مثال اگر بخواهید یک آزمایشگاه مکانیک خاک پایه 2 تأسیس کنید، باید حداقل 61 امتیاز جمع آوری کنید.
توضیح دادیم که این امتیاز ها از جمع آوری مدرک مهندسی یا پروانه اشتغال به دست می آید.
در مثالی دیگر، برای ثبت یک شرکت آزمایشگاه مکانیک خاک پایه سه نیاز به 50 امتیاز است.
این 50 امتیاز می تواند به شیوه های مختلفی تامین شود.
مثلا می توانیم از یک مهندس پایه دو و دو مهندس پایه سه استفاده کنیم.
جوری که دوتا از آنها مدرک تحصیلی کارشناسی ارشد مرتبط و دیگری مدرک تحصیلی غیرمرتبط با آزمایشگاه داشته باشد.

رشته های متناسب با آزمایشگاه خاک کدامند؟

همانطور که در جدول بالا ملاحظه فرمودید برخی رشته های تحصیلی متناسب هستند.
برخی دیگر هم، نامتناسب با فعالیت آزمایشگاه ژئوتکنیک هستند.
امتیاز این دو گروه نیز با یکدیگر متفاوت است.
رشته های متناسب با موضوع آزمایشگاه مکانیک خاک عبارتند از:

• کارشناسی عمران با گرایش عمران
• کارشناسی عمران با گرایش خاک
• فوق لیسانس خاک و پی به شرطی که لیسانس وی، مهندسی عمران بوده باشد.

رشته های غیر متناسب با فعالیت آزمایشگاه مکانیک خاک عبارتند از:

• معماری
• شهرسازی
• ترافیک
• تأسیسات برقی
• تأسیسات مکانیکی
• نقشه برداری
• کارشناسی فیزیک
• کارشناسی زمین شناسی
• کارشناسی معدن
• کارشناسی شیمی
• کارشناسی جغرافیای طبیعی

به جز رشته های متناسب و غیرمتناسب بالا، رشته های تحصیلی دیگر هیچگونه امتیازی در اخذ پروانه اشتغال به کار آزمایشگاه مکانیک خاک ندارند.
میزان امتیاز لازم برای ثبت شرکت خدمات آزمایشگاهی پایه 1 ، پایه 2 ، پایه 3 و ارشد در جدول زیر خلاصه شده است.

گام 4: تهیه مکان مناسب آزمایشگاه خاک

بعد از اینکه تجهیزات آزمایش خاک خریداری شد و امتیاز لازم جهت ثبت شرکت جمع آوری شد، لازم است یک مکان مناسب جهت انجام آزمایش های آزمایشگاهی فراهم کرد.
این محل باید به اندازه ای بزرگ باشد که بتوان تجهیزات را در آن قرار داد.
وزارت راه و شهرسازی، شرایط زیر را برای یک مکان مناسب جهت استفاده به عنوان آزمایشگاه ساختمان، چنین معرفی کرده است:

• آزمایشگاه خاک باید دارای حداقل 120 متر مربع مساحت باشد.
• شرکت آزمایشگاه خاک باید در طبقه همکف یا زیرزمین مستقر بوده و موقعیت آن اداری باشد.
• آزمایشگاه نباید مزاحمتی برای همسایگان داشته باشد.

باید دقت شود که بازدید از آزمایشگاه به صورت دوره ای توسط کارشناسان سازمان نظام مهندسی صورت می گیرد.

نکات مهم در خصوص مکان آزمایشگاه

به هیچ عنوان توصیه نمی کنیم که محل آزمایشگاه را موقتی اجاره کرده و پس از بازدید کارشناس آنجا را تحویل دهید.
توصیه ما این است که آزمایشگاه را اصولی و با رعایت قوانین، تأسیس کنید.
بهتر است محلی که استفاده می کنید، خریداری شده باشد.
یا اینکه اجاره آن طولانی مدت باشد.
چرا که اگر مکانی را به صورت کوتاه مدت اجاره کنید، پس از اتمام موعد اجاره لازم است در اداره ثبت شرکت ها، یک تغییر آدرس ثبت کنید.
هر گونه تغییرات در روزنامه رسمی ممکن است شما را یک تا دوماه معطل نماید.

نکته مهم دیگر آن است که اگر قصد دارید آزمایشگاه ساختمان را در چند فیلد کاری تأسیس کنید، اصلا لازم نیست چند مکان مختلف برای آن تهیه کنید.
مثلا اگر همراه آزمایشگاه خاک قصد تأسیس آزمایشگاه بتن را هم دارید، صرفا یک محل اجاره نمایید کافیست.

گام 5: تهیه مدارک

پس از آنکه گام های فوق طی شد، لازم است برخی مدارک را آماده نمایید.
مطابق دستورالعمل وزارت راه و شهرسازی، لازم است مدارک زیر را جهت تأسیس یک آزمایشگاه ساختمان تهیه کنید.

مدارك لازم جهت صدور پروانه اشتغال به كار خدمات آزمايشگاهی

بعد از تهیه سه آیتم مذکور (تجهیزات آزمایشگاهی، مدارک امتیازآور، مکان)، لازم است مدارک و درخواست خود را بدین ترتیب به سازمان نظام مهندسی ساختمان و وزارات راه و شهرسازی ارائه نماییم:

• كپي برابر اصل شده اجاره نامه
  يا سند ملكي به همراه بنچاق
• كپي برابر اصل شده فاكتور رسمي خريد تجهيزات
• اصل و كپي قبض تلفن ثابت
• كپي برابر اصل شده اساسنامه، روزنامه رسمي آگهي تاسيس و آخرين تغييرات شركت
• فرم تعهد نامه نامه محضري بصورت جداگانه براي تمام افراد امتياز آور تهيه شود.
  امضاي متقاضي در دفتر خانه اسناد رسمي گواهي شود
  در ضمن ارائه يك نسخه از قرارداد بين آن اشخاص با شركت الزامي است.
  (ممهور كردن برگه ها براي اشخاص حقيقي داراي پروانه اشتغال به كار الزامي مي باشد)
• كپي برابر اصل شده پروانه اشتغال به كار (2 نسخه)، مدرك تحصيلي، شناسنامه (تمام صفحات) و كارت ملي مدير عامل، اعضاي هيات مديره و شاغلان شركت
• ارائه سوابق حرفه اي شرکت و اعضاء الزامي است.
• دريافت و تكميل فرم اعضاي هيأت مديره امتياز آور و جدول امتياز شركت به صورت تايپي الزامي مي باشد
• اصل گواهي عضويت حقوقي شركت در سازمان نظام مهندسي ساختمان استان تهران
• اصل فيش بانكي عوارض صدور پروانه اشتغال به كار به مبلغ 300000 ريال
  به حساب شماره 4001036302009001 خزانه داري كل قابل واريز در كليه شعب بانك ملي ايران
• دو قطعه عكس رنگي 4×6 مدير عامل ( ترجيحاً زمينه سفيد )
• درخواست صدور پروانه شخص حقوقي در سربرگ شركت
  با امضاء مديرعامل (ثبت در دبیرخانه وزارت مسکن و شهرسازی طبقه 1 )
• ارائه كروكي محل دفتر و آزمايشگاه، با توضيحات كامل (شامل خيابان هاي اصلي ، فرعي و پلاك) الزامي است

گام 6: ارائه مدارک به سازمان نظام مهندسی

بعد از اینکه تمامی مدارک را تهیه و فرم ها را پر کردید، لازم است آنرا به سازمان نظام مهندسی ساختمان استان خود تحویل دهید.
پس از تحویل این مدارک، به شما رسیدی ارائه خواهد شد.
در این مرحله شرکت شما در نوبت بازدید قرار خواهد گرفت.
پس از بازدید از محل آزمایشگاه، در صورتی که مکان آزمایش ها و مدارک و پروانه های مهندسی هیچ اشکالی نداشته باشند، به شما پروانه اشتغال به کار اعطا خواهد شد.
با این پروانه اشتغال می توانید فعالیت کاری خود را شروع کنید.
هر پروانه سه سال اعتبار دارد.
شایان ذکر است موارد گفته شده برای تأسیس آزمایشگاه مکانیک خاک، برای شهر تهران است.
در سایر استان ها، گام ها کمابیش مشابه است اما ممکن است تفاوت های کوچکی داشته باشد.

در انتها توصیه می کنیم فیلم زیر را مشاهده کنید.
این فیلم خلاصه ای از نحوه تأسیس آزمایشگاه خاک را به شما آموزش می دهد.

آزمایشگاه خاک پایه چند تأسیس کنیم؟

چهار نوع آزمایشگاه خاک داریم:

• آزمایشگاه خاک پایه سه
• آزمایشگاه خاک پایه دو
• آزمایشگاه خاک پایه یک
• آزمایشگاه خاک پایه ارشد

اما کدامیک از آزمایشگاه های بالا برای شما مناسب تر است؟
برای پاسخگویی به این سوال باید به این نکته توجه داشته باشید که هر کدام از آزمایشگاه های فوق، مخصوص تست خاک ساختمان هایی با شرایط متفاوت است.
هر کدام محدودیت های خاص خود را دارند.
در جدول زیر حدودیت صلاحیت و ظرفیت اشتغال به کار هریک از آزمایشگاه های خاک را ملاحظه می کنید:

ظرفیت اشتغال به کار آزمایشگاه مکانیک خاک

با دقت در جدول بالا و داشتن اطلاعات کافی در مورد شهری که قرار است در آنجا آزمایشگاه تأسیس کنیم، می توانیم یک انتخاب درست داشته باشیم.
به عنوان مثال اگر قرار است در شهری آزمایشگاه تأسیس کنید که در آنجا اغلب ساختمان ها دو یا سه طبقه است، بهتر است آزمایشگاه خاک پایه سه تأسیس کنید.
اما اگر در شهر بزرگی مثل تهران زندگی می کنید که اغلب ساختمان های نوساز آن بالای شش طبقه است، و همچنین تعداد کارها بالاست، بهتر است آزمایشگاه پایه یک تأسیس کنید.

نحوه اخذ نمایندگی از آزمایشگاه

حوزه فعالیت هر آزمایشگاه مکانیک خاک، صرفا استان محل صدور پروانه است.
به عنوان مثال اگر در استان کرمانشاه، آزمایشگاهی تأسیس نموده اید، نمی توانید زمین های شهر تهران را مورد تست و بررسی قرار دهید.
دقت داشته باشید که در دستورالعمل تأسیس آزمایشگاه، چیزی تحت عنوان نمایندگی دادن و نمایندگی گرفتن وجود ندارد.
پس نمی توانید نمایندگی هیچ آزمایشگاهی را در استان خود و یا در استان های دیگر قبول کنید.
پس بدانید و آگاه باشید که اگر کسی به شما گفت نمایندگی فلان آزمایشگاه را دارم، احتمالا آن شخص دلال و واسطه هست.
سعی کنید با اینگونه افراد همکاری نداشته باشید.

اقدامات لازم پس از تأسیس آزمایشگاه خاک

فرض کنید به سلامتی و میمنت آزمایشگاه مکانیک خاک خود را تأسیس و راه اندازی کرده اید.
حالا باید چه اقداماتی انجام دهید؟
در این بخش شما را با مهمترین کارهایی که باید پس از تأسیس آزمایشگاه اجباری است آشنا می کنیم.

• تبلیغات گسترده

آزمایشگاه مکانیک خاک پروژه های خود را به صورت انتخابی دریافت می کند، نه به صورت ارجاعی.
پس نباید منتظر باشید که سازمان نظام مهندسی یا ارگان دیگر برای شما مشتری بیاورد.
بلکه خودتان باید با استفاده از تبلیغات گسترده، شرکت خود را معرفی نمایید تا بتوانید به صورت مستمر مشتری داشته باشید.

• یادگیری کار با تجهیزات

اگر قصد تأسیس آزمایشگاه دارید، توصیه می کنیم کار کردن با تجهیزات آزمایشگاه مکانیک خاک را به صورت کامل یاد بگیرید.
عده ای اعتقاد دارند که مدیر آزمایشگاه برای شرکت خود ،کارشناس مسلط به تجهیزات آزمایشگاهی استخدام میکند.
پس اصلا لازم نیست که خودش بلد باشد.
ما با این جمله شدیدا مخالف هستیم.
حتی اگر تصمیم دارید برای انجام آزمایشات آزمایشگاهی نیرو استخدام کنید، بهتر است خودتان هم به انجام آزمایشات مسلط باشید.
چرا که در صورت تسلط خودتان، می توانید کنترل بهتری روی کارشناسان آزمایشگاه خودتان داشته باشید.
کلاس های عملی آموزش کار با تجهیزات آزمایشگاه خاک به صورت خصوصی در مجموعه ما برگزار می شود.
این کلاس ها در شهر تهران و یا در شهر شما و در محل آزمایشگاه مکانیک خاک شما قابل برگزاری است.

• یادگیری گزارش نویسی

گزارش مکانیک خاک، نتیجه نهایی آزمایش های انجام شده و تحلیل هایی است که بر روی خاک انجام داده اید.
لازم است بلد باشید چطور نتیجه آزمایش ها را به فرمت استاندارد سازمان نظام مهندسی تبدیل کنید.
هر گزارش، نوشته ای مکتوب است که تا آخر عمر آن سازه در آرشیو ارگان های مختلف باقی می ماند.
پس لازم است شیوه صحیح نگارش آن را بلد باشید تا خدای نکرده اسیر دادگاه و پاسگاه نشوید.
راه های مختلفی برای یادگیری گزارش نویسی وجود دارد.

بنا بر نیاز خود می توانید یکی از سه روش آموزش گزارش نویسی را انتخاب کنید.
نسخه رایگان عمدتا برای دوستانی مناسب است که خودشان تسلط کافی بر گزارش نویسی دارند.
کلاس های خصوصی و پکیج آموزش گزارش نویسی، نسخه های کامل تری هستند.
با کلیک روی دکمه آبی روی آنها، می توانید اطلاعات بیشتری راجع به آنها به دست بیاورید.

چگونه مشتری پیدا کنیم؟

یکی از مهمترین دغدغه های افراد، مشتری پیدا کردن است.
گاهی مهندسین گرامی از تأسیس آزمایشگاه منصرف می شوند.
چون پیش خود فکر می کنند که نکنه بعد تأسیس آزمایشگاه نتونیم مشتری پیدا کنیم؟
در ویدئو زیر روش های مختلفی برای پیدا کردن مشتری به شما معرفی کرده ام.
روش هایی که خود ما برای آزمایشگاهمون استفاده کردیم.

در خصوص تأسیس آزمایشگاه سوالی دارید؟

اگر با خواندن نوشتار بالا سوالی در ذهنتان پیش آمد و یا در خصوص تأسیس آزمایشگاه مکانیک خاک سوالی دارید، در بخش دیدگاه ها در زیر همین مطلب، سوال خود را درج کنید.
کارشناسان ما، کمتر از چند دقیقه به سوالتان پاسخ خواهند داد.

گروه بندی ساختمان از نظر اهمیت، کاربردهای بسیاری دارد.
انجام آزمایش خاک در ساختمان های با اهمیت بالا، دقیق تر و با تعداد گمانه بیشتر صورت می گیرد.
این در حالی است که انجام تست خاک در ساختمان های با اهمیت کم، اجباری نیست.
در این مقاله کوتاه شما را با انواع ساختمان ها از نظر اهمیت آشنا می کنیم.
بر اساس آیین نامه 2800 ایران، گروه بندی ساختمان از نظر اهمیت بدین ترتیب است:

ساختمان های با اهمیت خیلی زیاد

این گروه شامل دو دسته است:

1- ساختمان های ضروری:

این گروه شامل ساختمان هایی است که لزوم پابرجا ماندن آنها پس از وقوع زلزله اجباری است.
وقفه در روند بهره برداری از آنها موجب افزایش تلفات و خسارات می شود.
برخی ساختمان های ضروری عبارتند از:

• درمانگاه ها و بیمارستان ها
• ساختمان های آتش نشانی
• تاسیسات و مراکز آتش نشانی
• نیروگاه ها
• مراکز کمک رسانی
• تاسیسات برق رسانی
• ساختمان های نظامی و انتظامی
• رادیو و تلویزیون و مراکز مخابرات
• و به طور کلی تمامی ساختمان هایی که در هنگام امداد و نجات نقش موثری دارند.

2- ساختمان های خطرآفرین:

این گروه شامل ساختمان هایی است که خراب شدن آنها موجب انتشار آلودگی زیادی می شود.
در مدت کوتاهی، آسیب زیادی به محیط زیست وارد می نماید.
مثل کارخانه های تولید مواد شیمیایی خطرناک.
در تصویر زیر نمایی از یک ساختمان خطر آفرین را ملاحظه می کنید.

ساختمان با اهمیت بالا در گروه بندی ساختمان از نظر اهمیت

ساختمان های با اهمیت زیاد

این گروه شامل سه دسته است:

1. ساختمان هایی که آسیب به آنها موجب تخریب یا از دست رفتن ثروت های ملی می شوند.
   مانند موزه ها، کتابخانه ها و یا مراکز حفظ آثار و مدارک ملی
2. ساختمان هایی که خرابی آنها موجب تلفات جانی زیادی می شود.
   مثل مساجد، مدارس، استادیوم ها و هر فضای بسته ای که بیش از 300 نفر را در زیر یک سقف جای دهد.
3. ساختمان ها و تاسیساتی که تخریب آنها موجب آتش سوزی و یا آلودگی محیط زیست گردد.
   مثل مراکز گازرسانی و پالایشگاه ها.

ساختمان های با اهمیت متوسط

این گروه شامل ساختمان هایی است که در گروه اول یا دوم جای ندارند.
مثل ساختمان های مسکونی، پارکینگ ها، انبارها، ساختمان های صنعتی.

ساختمان های با اهمیت کم

این گروه شامل دو دسته زیر است:

1. ساختمان های موقتی که مدت بهره برداری از آنها کمتر از دو سال باشد.
2. ساختمان هایی که خرابی آنها تاثیرات منفی کمی برجای می گذارد.
   مانند انبارهای کشاورزی و سالن های نگهداری دام.

تعیین اهمیت ساختمان، به همراه تعیین تیپ خاک ، ضریب رفتار و نسبت شتاب مبنا، یکی از موارد لازم جهت تعیین نیروی برشی وارد بر ساختمان است.
لذا لازم است در تعیین آنها دقت کافی مبذول گردد.

در خصوص تقسیم بندی ساختمان ها سوال دارید؟

در صورتی که با خواندن مطالب بالا سوالی در ذهنتان ایجاد شده است و یا در خصوص تقسیم بندی ساختمان ها از نظر اهمیت پرسشی دارید، می توانید در بخش نظرات در زیر همین نوشتار سوال خود را مطرح کنید.
کارشناسان ما پس از چند دقیقه پاسخ شما را خواهند داد.

حفاری دستی بهتر است یا ماشینی؟
عده ای معتقدند حفاری دستی به دلیل ارزان بودن مناسب تر است.
بعضیا هم میگویند حفاری ماشینی به دلیل امنیت بالاتر از حفاری دستی بهتر است.
اما به راستی کدام یک از این دو نوع برای انجام آزمایش خاک مناسب تر است؟
در این نوشتار حفاری دستی و ماشینی را بررسی کمی کنیم.
نقاط ضعف و قوت هر کدام را می گوییم.
آخر سر انتخاب با خودتان.

شرایطی که بهتر است حفاری دستی کنیم

• عمق حفاری بسیار کم باشد.
• ملک جنوبی باشد.
• امکان استقرار دستگاه حفاری نباشد.
• قیمت حفاری برای ما مهم باشد.
  در واقع بخواهیم با هزینه کمتری حفاری نماییم.
• ساختمان های جنوبی
• زمانی که می خواهیم آزمایش دانسیته در محل انجام دهیم
• شرایطی که می خواهیم آزمایش بارگذاری صفحه انجام دهیم
• وقتی که سطح کاملا صاف نیست و پستی و بلندی دارد.

در شکل زیر نمایی از حفاری دستی را مشاهده می کنید:

حفاری دستی

شرایطی که بهتر است ماشینی حفاری کنیم

• جاهایی که سطح آب زیرزمینی بالاست.
• مکان های سنگی و نزدیک کوه
• جاهایی که محل دقیق فاضلاب مشخص نیست
• ساختمان های شمالی
• وقتی عمق حفاری زیاد است.
• زمانی که در آزمایش ها، تست دانسیته در محل و بارگذاری صفحه نداریم
• شرایطی که سطح زمین کاملا صاف است
• وقتی که آب لوله کشی برای حفاری آبشویی مهیا باشد

بالاخره کدام حفاری بهتر است؟

سازمان نظام مهندسی ساختمان استان تهران توصیه می کند که حتی المقدور از روش های استاندارد حفاری ماشینی به جای روش های دستی استفاده گردد.
لذا حفاری دستی در پروژه هایی که امکان حفاری ماشینی دارند را ممنوع کرده است.
پس به صورت پیش فرض و برای تمامی پروژه های آزمایش خاک، حفاری ماشینی بهتر از حفاری دستی است.
مگر اینکه امکان حفاری ماشینی در محل آن پروژه وجود نداشته باشد.

نظر سازمان نظام مهندسی در خصوص نوع حفاری

سازمان نظام مهندسی استان تهران می گوید:
با توجه به مخاطرات حفاری گمانه های دستی مطالعاتی، در کلیه پرونده هایی که فضای کافی جهت حفاری بصورت ماشینی موجود می باشد و حفاری گمانه های مطالعاتی بصورت ماشینی امکان پذیر میباشد، انجام حفاری گمانه های مطالعات صحرایی بصورت ماشینی، توسط شرکت های خدمات آزمایشگاهی الزامی می باشد.
حفاری گمانه های دستی صرفاً در شرایطی که امکان حفاری ماشینی نباشد، قابل قبول خواهد بود.
در صورتیکه حفاری بصورت گمانه های دستی صورت گیرد و امکان حفاری ماشینی توسط واحد کنترل مطالعات ژئوتکنیک محرز گردد، گمانه های دستی حفاری شده، قابل قبول نخواهد بود.
شرکت خدمات آزمایشگاهی می بایست نسبت به حفاری مجدد بصورت گمانه های ماشینی اقدام نماید.

نکات مهم پیش از شروع حفاری

ضروری است پیش از آغاز مطالعات صحرایی پروژه، ابتدا نسبت به بررسی شرایط ملک و بررسی امکان حفاری ماشینی، اقدام گردد.
توجه ویژه ای در این خصوص صورت گیرد تا از بروز هرگونه خسارت به مالکان پروژه ها و از طرفی دیگر شرکت های خدمات آزمایشگاهی، جلوگیری بعمل آید.
زیرا پس از بررسی کارشناسان واحد کنترل مطالعات و ارائه گزارش بازرسان واحد بازرسی ژئوتکنیک در خصوص وجود امکان حفاری ماشینی در یک پرونده، تایید مطالعات ژئوتکنیک پرونده مذکور تا زمان اصلاح مطالعات صحرایی بصورت ماشینی، امکان پذیر نمی باشد.
لذا با توجه به عدم اطلاع مالکان و سازندگان پروژه های ساختمانی از اولویت انجام مطالعات صحرایی بصورت حفاری ماشینی، مسئولیت و کلیه عواقب اینگونه موارد، بعهده شرکت های خدمات آزمایشگاهی می باشد.

با مشاهده کامل ویدئوی زیر متوجه خواهید شد که حفاری دستی بهتر است یا ماشینی

برای اینکه تشخیص دهیم کدامیک از انواع حفاری بهتر است، لازم است نحوه تعیین عمق گمانه برای آزمایش خاک را بلد باشیم.
پروژه هایی که عمق حفاری بیش از سی متر است، به دلیل مسائل ایمنی توصیه می گردد از حفاری دستی استفاده نکنید.
در مواردی که گمانه عمیق است، حفاری ماشینی جایگزین حفاری دستی شود.
اگر گمانه هایی دارید که عمق آن کمتر از بیست متر است استفاده از دستگاه حفاری ماشینی مقرون به صرفه نیست.
از طرفی خطرات حفاری دستی، در اعماق کم، کمتر است.
لذا توصیه می شود در اینگونه کاوش ها، از حفاری دستی استفاده شود.

در پی اکیپ حفار هستید؟

در صورتی که برای حفاری پروژه های خود دنبال اکیپ حفاری هستید، می توانید به سایت بازار خاک مراجعه کنید.
این سایت بزرگترین سایت نیازمندیهای ژئوتکنیکی در ایران است.
در این وبسایت می توانید هم حفار دستی و هم حفار ماشینی را پیدا کنید.
همچنین می توانید قیمت های آنها را باهم مقایسه کنید.

راجع به انواع روش های حفاری سوال دارید؟

در صورتی که پیرامون روش های مختلف حفاری از جمله حفاری دستی و یا حفاری ماشینی سوالی دارید می توانید در بخش دیدگاه ها در زیر همین نوشته آن را مطرح کنید.
کارشناسان ما پس از چند دقیقه پاسخ شما را خواهند داد.

تعداد و عمق گمانه ها برای انجام آزمایش خاک در هر استان متفاوت است.
مبحث هفتم مقررات ملی ساختمان ایران در زمینه تعیین تعداد و عمق گمانه ها اندکی ابهام دارد.
لذا هر استان به صورت جداگانه دستورالعمل هایی برای انجام آزمایش خاک ارائه کرده اند.
در ادامه به بررسی و معرفی تعداد گمانه های لازم جهت انجام تست خاک و عمق هر یک در استان های مختلف می پردازیم:

عمق و تعداد گمانه ها در تهران

تعداد گمانه در محل یک پروژه شهری در تهران با توجه به جدول زیر تعیین می گردد:

حداقل تعداد و عمق گمانه ها در استان تهران

با توجه به جدول بالا، ساختمان های مورد مطالعه در شهر تهران، به سه دسته کلی تقسیم بندی می شوند:

1- ساختمان های با سطح اشغال کمتر از 300 مترمربع

اگر مساحت پایین ترین زیرزمین یک ساختمان کمتر از 300 متر مربع باشد، لازم است در محل آن پروژه دو گمانه ماشینی و یک چاه دستی حفر شود.
عمق چاه دستی باید تا تراز پی باشد.
عمق گمانه ماشینی باید دو برابر کوچکترین ضلع ساختمان به علاوه عمق گودبرداری باشد.
تبصره: اگر عمق گودبرداری بیش از 10 متر باشد، لازم است دو چاهک دستی حفاری شود.
(این مورد بسیار نادر است)

2- ساختمان های با سطح اشغال بیش از 300 و کمتر از 1000 متر مربع

این ساختمان ها بزرگتر هستند.
تعداد و عمق گمانه در آن ها بیشتر از دسته اول است.
لازم است در محل این پروژه ها سه گمانه ماشینی و دو چاهک دستی حفاری شود.
عمق گمانه های ماشینی 1.5 برابر کوچکترین ضلع ساختمان به علاوه عمق گودبرداری است.
عمق گمانه های دستی، تا تراز پی می باشد.
تبصره: اگر عمق گودبرداری بیش از 10 متر باشد، به ازای هر ده متر، یکی به تعداد چاهک های دستی اضافه می شود.
(در عمل بسیار به ندرت اتفاق می افتد)

3- ساختمان هایی با سطح اشغال بیش از 1000 متر مربع

این ساختمان ها، مساحت زیربنای بیش از 1000 متر مربع دارند.
در عمل ساختمان های بزرگی محسوب می شوند.
در محل این پروژه ها باید به ازای هر هزار متر، یک گمانه ماشینی حفر کرد.
با توجه به مورد شماره 2 می دانیم که پروژه ای با زیربنای تا هزار متر نیاز به سه گمانه دارد.
حال اگر مساحت بیش از 1000 بود، می شود چهار تا.
اگر بیش از 2000 بود، می شود پنج تا.
همینطور الی آخر.
در این پروژه ها لازم است سه چاهک دستی حفاری شود.
تبصره: اگر عمق گودبرداری بیش از 10 متر باشد، باید چهار چاهک دستی حفاری شود.
عمق گمانه ماشینی باید مساوی طول کوچکترین ضلع ساختمان به علاوه عمق گودبرداری باشد.

عمق گودبرداری یا تراز پی چگونه بدست می آید؟

در دستورالعمل بالا، چند مرتبه راجع به عمق گودبرداری یا تراز پی صحبت کردیم.
اما عمق گودبرداری چگونه به دست می آید؟
تراز پی یا عمق گودبرداری، به فاصله کف فونداسیون ساختمانی که قرار است احداث شود با صفر-صفر خیابان گفته می شود.
معمولا در ساختمان های بدون زیرزمین، این مقدار منفی یک است.
در ساختمان های با یک طبقه زیرزمین، این مقدار منفی چهار است.
به طورمشابه در ساختمان های با دو طبقه زیرزمین، این مقدار منفی هفت است.
برای اطلاع از مقدار دقیق گودبرداری در هر ساختمان، باید به نقشه معماری آن سازه مراجعه کرد.

حداقل فاصله افقی بین دو گمانه

حفاری ها باید به نوعی باشد که دو گمانه بیشترین فاصله را از هم داشته باشند.
حداقل فاصله افقی گمانه ها و چاهک های مطالعات صحرایی مطابق با بند الف بند 2-4-3-2-7 مبحث 7 مقررات ملی ساختمان، باید حدود 15 تا 60 متر باشد.
در شرایطی که به علت محدودیت فضا، امکان تامین حداقل فاصله افقی 15 متر گمانه های ماشینی نمی باشد، حفر گمانه های ماشینی تا حداکثر فاصله ممکن در پروژه معادل فاصله افقی 8 متر بصورت ماشینی بلامانع می باشد.
در غیر اینصورت می بایست جهت تامین فاصله افقی، بقیه گمانه ها بصورت دستی حفاری گردند.
یا گزینه های دیگری مانند حفاری در پیاده روی جلوی ملک با حداکثر فاصله 2 متر از ملک و یا انجام مطالعات تکمیلی، در برنامه شرکت خدمات آزمایشگاهی قرار گیرد.

اگر فضا کافی نباشد:

باتوجه به ابلاغ لزوم رعایت ضوابط و مقررات کاوش های صحرائی براساس ویرایش سال 1400 مبحث هفتم مقررات ملی ساختمان، در شرایطی که به علت محدودیت فضا، امکان تامین حداقل فاصله افقی 15 متر جهت حفاری گمانه های اصلی نمی باشد، حفرگمانه ها تا حداکثر فاصله ممکن در پروژه معادل فاصله افقی 5 متر بلامانع می باشد.
درغیراینصورت می بایست جهت تامین فاصله افقی از گزینه های دیگری مانند حفاری در پیاده روی جلوی ملک با حداکثر فاصله 2 متر از بر ملک و یا انجام مطالعات تکمیلی، در برنامه شرکت خدمات آزمایشگاهی قرار گیرد.
در خصوص ارائه مستندات فاصله افقی گمانه ها، صرفاً برای گمانه های اصلی نسبت به یکدیگر و یا چاهک های دستی شناسایی گود نسبت به یکدیگر می باشد.
رعایت فاصله افقی حداقل 15 متر برای چاهک های دستی شناسایی گود نسبت به گمانه های اصلی، الزامی نمی باشد.
لیکن رعایت فاصله افقی خود چاهک های شناسایی گود نسبت به یکدیگر الزامی می باشد.

حداقل عمق و تعداد گمانه در مازندران

قوانین جدید حفاری در استان مازندران مطابق شکل زیر است:

تعداد و عمق گمانه برای انجام آزمایش خاک در مازندران

قبلا عمق گمانه ها و تعداد هر کدام از گمانه های اکتشافی برای انجام تست خاک در استان مازندران با استفاده از جدول زیر صورت می گرفت:

1- ساختمان هایی با مساحت سطح اشغال کمتر از 300 متر مربع

در این ساختمان ها لازم است دو گمانه حفاری شود.
عمق هر کدام از گمانه ها با توجه به تعداد سقف آن ساختمان می تواند متفاوت باشد.
مثلا در یک ساختمان 8 طبقه ای که مساحت سطح اشغال آن 150 متر مربع است، باید دو گمانه به عمق های 20 و 30 متر، زیر تراز پی حفاری شود.

2- ساختمان هایی با مساحت بیش از 300 و کمتر از 750 متر مربع

برای انجام مطالعات ژئوتکنیک در محل این پروژه ها، باید سه گمانه حفاری شود.
عمق هر کدام از این سه گمانه، با توجه به تعداد سقف آن ساختمان متفاوت خواهد بود.
به عنوان مثال برای انجام تست خاک در محل ساختمان 6 طبقه ای که مساحت زیربنای آن 630 متر مربع است، باید سه گمانه به عمق های 10، 15 و 30 متر، زیر تراز پی حفاری شود.
برای ساختمان های بالای 10 طبقه و یا ساختمان هایی که مساحت سطح اشغال آنها بیش از 750 متر مربع است، باید به مبحث هفتم مقررات ملی ساختمان مراجعه نمایید.

تعداد و عمق گمانه ها در مشهد

ضوابط آزمایش خاک در استان خراسان به ویژه در شهر مشهد ، به این شکل است که تعداد و عمق، به صورت جداگانه تعیین می شود.
در ابتدا لازم است مطابق شکل زیر، تعداد گمانه های لازم جهت انجام تست خاک تعیین شود:

تعداد و عمق گمانه برای انجام آزمایش خاک در مشهد

در جدول بالا داریم:
B: عرض موثر سطح اشغال بر حسب متر است
D: عمق گودبرداری بر حسب متر
n: سطح اشغال منهای هزار، تقسیم بر هزار برای شرایطی که سطح اشغال بیش از هزار متر مربع باشد
m: عمق گودبرداری منهای ده، تقسیم بر ده برای شرایطی که عمق گود بیش از ده متر باشد

قبلا عمق گمانه ها مطابق دو جدول زیر تعیین می شد.
سازمان نظام مهندسی استان خراسان رضوی، برای تعیین عمق گمانه، دو جدول ارائه می کند.
یکی برای ساختمان های با پی نواری، دیگری ساختمان هایی با پی گسترده.

عمق گمانه ها برای پی های نواری

همانطور که در جدول بالا ملاحظه می گردد، برای تعیین عمق گمانه، برای ساختمان هایی با پی نواری، باید تعداد طبقات ساختمان را بدانیم.
مثلا برای ساختمان 7 طبقه، لازم است 20 متر گمانه زیر پی و 1.5 برابر عمق گودبرداری برای گمانه اضافی حفاری شود.
اما برای ساختمان هایی که فونداسیون آنها گسترده است، دیگر نمی توان از جدول بالا استفاده کرد.

عمق گمانه ها برای پی های گسترده

جدول زیر برای محاسبه عمق گمانه در ساختمان هایی با پی گسترده به کار می رود.

همانطور که در شکل بالا ملاحظه می گردد، برای تعیین عمق گمانه برای ساختمان هایی که فونداسیون آن ها گسترده است، دیگر تعداد سقف مهم نبوده و لازم است عرض پی را بدانیم.
به عنوان مثال برای ساختمانی که پی گسترده به عرض 18 متر دارد، لازم است 30 متر گمانه زیر پی و 1.5 برابر عمق گودبرداری برای سازه نگهبان، حفاری شود.

آیین نامه تعداد و عمق گمانه در قزوین

یکی از شهر هایی که اخیرا شاهد رشد ساخت و ساز بوده و لزوم انجام آزمایش خاک در آن حس می شود، شهر قزوین است.
لذا سازمان نظام مهندسی ساختمان استان قزوین، جدولی مطابق جدول زیر ارائه کرده که بدین شرح است:

با توجه به جدول بالا برای تعیین عمق و تعداد گمانه ها برای انجام آزمایش خاک، لازم است سطح اشغال و تعداد سقف های ساختمان را بدانیم.
به عنوان مثال اگر بخواهیم ساختمان 6 طبقه ای به مساحت 200 متر مربع بسازیم، باید یک گمانه ماشینی به عمق 15 متر حفاری کنیم.
در خصوص عمق گمانه ها و تعداد آنها در استان قزوین ، لازم است به نکات زیر توجه شود:

• برای ساختمان های کمتر از چهار طبقه که مساحتی کمتر از 300 متر مربع دارند، نیاز به حفاری گمانه نیست.
  لذا می توان به بازدید های میدانی بسنده کرد.
• برای ساختمان هایی با مساحت بین 300 تا 1000 متر مربع، یک گمانه به تعداد گمانه های جدول فوق اضافه می شود.
• عمق و تعداد گمانه در ساختمان هایی که مساحت بیش از 1000 متر مربع دارند، بر اساس مبحث هفت مقررات ملی با نظر مهندس مشاور ژئوتکنیک تعیین میشود.
• حداقل نصف گمانه ها به صورت خشک و نصف دیگر به روش آبشویی انجام شود.

ضوابط آزمایش خاک در اردبیل

سازمان نظام مهندسی ساختمان استان اردبیل، برای تعیین تعداد و عمق گمانه ها، ساختمان ها را به دو دسته تقسیم می کند.
دسته اول ساختمان های 6 و 7 طبقه.
دسته دوم ساختمان های هشت طبقه و بیشتر.
تعداد گمانه و عمق هریک از آنها مطابق جدول زیر تعیین می گردد:

در جدول بالا عمق گمانه اول به عمق کمترین بعد ساختمان می باشد.
گمانه های دیگر به عمق نفوذ یک متر در خاک بکر حفاری می شوند.
شایان ذکر است برای ساختمان های 6 و 7 طبقه حداقل یکی از گمانه ها باید 7 متر باشد.
برای ساختمان های 8 طبقه و بیشتر، حداقل عمق یکی از گمانه ها باید 12 متر باشد.

عمق و تعداد گمانه ها در تبریز

در استان آذربایجان شرقی، تعداد و عمق گمانه ها برای انجام آزمایش خاک مطابق جدول زیر تعیین می شود:

برای تعدادطبقات بیش از 11، باید حفاری ماشینی طبق رابطه زیر محاسبه شود:
4.5 برابر S به توان 0.7 به علاوه D
که در آن منظور از S تعداد طبقات است.
و حرف D به معنای عمق قرارگیری فونداسیون است.
تحت تمام شرایط، عمق گمانه دستی 2 متر است.
اگر ساختمانی دارای زیرزمین بود، به ازای هر زیرزمین، سه متر به عمق گمانه های جدول فوق اضافه می شود.
جدول بالا، برای ساختمان های با مساحت زیربنای حداکثر 300 مترمربع تدوین شده است.
در صورتیکه مساحت زیربنا بین 300 تا 1000 متر مربع باشد، یک گمانه به تعداد گمانه های فوق اضافه می شود.
اگر مساحت زیربنا بیش از 1000 مترمربع باشد، به ازای هر 1000 مترمربع، یک گمانه به گمانه های جدول بالا اضافه خواهد شد.

تعداد و عمق گمانه ها در ارومیه

در استان آذربایجان غربی، تعداد گمانه ها مطابق جدول تعیین تعداد گمانه ها در مبحث هفتم مقررات ملی تعیین می شود.
اما عمق گمانه ها (H) اندکی متفاوت است.
لذا مطابق جدول زیر محاسبه می شود:

در جدول بالا نمادها به صورت زیر تعریف می شود:

• H به معنای عمق گمانه
• B به معنای عرض ساختمان
• N به معنی تعداد طبقات ساختمان

بدین معنا که اگر عرض ساختمانی کمتر از 15 متر بود، باید ابتدا 1.5 برابر عرض ساختمان را محاسبه کنیم.
سپس 2.5 برابر تعداد طبقات را حساب کنیم.
هر کدام بیشتر بود به عنوان عمق گمانه در نظر بگیریم.
عمق گمانه اول، نباید کمتر از 15 متر باشد.
حتی اگر حین حفاری به سنگ برخورد کرده باشد.
در گمانه های دوم به بعد، در صورت برخورد با سنگ، لازم است حداقل سه متر حفاری داخل سنگ ادامه یابد.
مقادیر مندرج در جدول، مقدار حفاری زیر تراز پی است.
پس اگر زیرزمین یا گودبرداری داشتیم، باید عمق گود به مقادیر مندرج در جدول اضافه شود.
حداقل عمق چاه دستی، ماکزیمم مقدار سه پارامتر زیر است:

• عمق خاک دستی
• عمق گودبرداری
• سه متر

در صورتیکه زمین از نوع تیپ یک یا دو باشد، باید حفاری حداقل تا عمق سی متری در یکی از گمانه ها ادامه یابد.
برای تشخیص تیپ خاک می توانید از آزمایش SPT استفاده کنید.

ضوابط عمق و تعداد گمانه در گیلان

حداقل عمق گمانه و همچنین تعداد گمانه هایی که باید در مطالعات ژئوتکنیک یک پروژه ساختمانی در استان گیلان انجام شود، مطابق جدول زیر انتخاب می گردد:

انواع ساختمان ها در استان گیلان

در استان گیلان، ساختمان ها از نظر انجام آزمایش خاک به شش دسته تقسیم می شوند:

دسته اول

ساختمان های 4 طبقه ای که بیش از 300 مترمربع مساحت دارند و دارای زیرزمین هستند.
برای انجام تست خاک در این ساختمان ها، باید یک گمانه 15 متری حفر کرد.

دسته دوم

ساختمان های 5 طبقه که مساحت سطح اشتغال آنها کمتر از 300 متر مربع باشد.
در این قبیل پروژه ها باید یک گمانه 20 متری حفر نمایید.

دسته سوم

ساختمان های 5 طبقه ای که مساحت سطح اشغال آنها بین 300 تا 1000 متر مربع باشد.
در این دسته از پروژه ها باید دو گمانه با عمق های 20 و 15 متر حفاری شود.

دسته چهارم

ساختمان های 6 طبقه، 7 طبقه و 8 طبقه ای که مساحت سطح اشغال آن کمتر از 300 متر مربع باشد.
برای انجام آزمایش خاک در این پروژه ها باید دو گمانه حفاری شود.
عمق گمانه ها در این دسته از پروژه ها 20 و 25 متر است.

دسته پنجم

ساختمان های 6 طبقه، 7 طبقه و 8 طبقه ای که مساحت سطح اشغال آن بین 300 تا 1000 متر مربع باشد.
این پروژه ها نیازمند سه گمانه به عمق های 15 و 20 و 25 متر هستند.

دسته ششم

ساختمان های بیش از 8 طبقه
برای انجام مطالعات آزمایشگاهی در این پروژه ها باید 3 گمانه حفاری شود.
عمق گمانه ها بزرگترین مقدار دو برابر عرض پی و 40 متر می باشد.

یک مثال کاربردی

در این بخش همراه با ذکر یک مثال، به شما آموزش دادیم که چطور می تونید تعداد و عمق گمانه ها برای آزمایش خاک ساختمان خود را تعیین کنید.
ویدئو زیر را به دقت مشاهده کنید.
اگر در این خصوص سوالی داشتید در بخش نظرات بپرسید.

ضوابط سایر استان ها

اگر به دنبال انجام آزمایش خاک در استانی هستید که آیین نامه و ضوابط آن در این متن نبود، می توانید به دو حالت عمل کنید:

1- از آیین نامه استان های دیگر استفاده کنید

مرجع اصلی آیین نامه های حفاری و آزمایش خاک در سراسر ایران، مبحث هفتم مقررات ملی ساختمان است.
اغلب استان ها در واقع حرف واحدی را با شکل و شمایل مختلف بیان می کنند.
پس اگر در شرایط اضطراری، خواستید عمق و تعداد گمانه را مشخص کنید، می توانید از ضوابط استان های دیگر استفاده کنید.

2- به ما بگویید تا برایتان ارسال کنیم

اگر دنبال دستورالعمل حفاری در استان خاصی هستید که در این متن نیست، می توانید خیلی راحت در بخش کامنت ها در زیر همین مطلب آنرا به ما بگویید.
کارشناسان مربوطه خیلی سریع آن آیین نامه را در اختیارتان خواهند گذاشت.

محاسبه عمق چاه با سنگ

برای محاسبه عمق گمانه می توان از تکه ای سنگ استفاده کرد.
روش کار چنین است که سر متر یک سنگ کوچک می بندیم.
این کار باعث می شود، متر سنگین تر شود.
در نتیجه راحت تر به انتهای چاه برود.
با رسیدن سنگ به انتهای گمانه، متر از آن حالت کشیدگی در می آید.
با این روش می توانید به راحتی عمق چاه یا گمانه را به دست بیاورید.

در خصوص گمانه ها سوالی دارید؟

در صورتی که در خصوص تعیین حداقل تعداد گمانه و عمق هر یک سوالی دارید و یا با خواندن مطالب بالا ابهامی در ذهن شما ایجاد شد، می توانید در بخش کامنت ها در زیر همین مطلب آن را بپرسید.
کارشناسان مربوطه پاسخ شما را خواهند داد.

آزمایش خاک بدون حفاری امکان پذیر است؟
آیا می توان بدون حفاری آزمایش خاک انجام داد؟
در این نوشتار برآنیم تا پاسخ این سوال را به طور واضح بیان کنیم.
اگر ساختمان شما جز ساختمان های معاف از آزمایش خاک نیست، می توانید با استفاده از روش های زیر، تست خاک پروژه خود را بدون حفاری انجام دهید.

انواع آزمایش خاک بدون حفاری

هدف از انجام آزمایش خاک به دست آوردن اطلاعاتی در خصوص خاک زیر بستر ساختمان است.
این فرآیند به روش های متنوعی انجام می شود که متداول ترین آنها حفاری زمین است.
حفاری زمین به دو روش حفاری دستی و ماشینی صورت میگیرد.
اما آیا راهی جز حفاری برای کسب اطلاعات از شرایط زیرسطحی وجود دارد؟
جواب مثبت است.
روش های گوناگونی جهت تست خاک و بدست آوردن اطلاعات دقیق از بستر خاک وجود دارد که طی آن زمین حفاری نمی شود.
این آزمایش ها، موسوم به روش های ژئوفیزیکی هستند.
این گونه آزمایش های خاک، از نظر قیمت گذاری متفاوتند.
لذا برحسب مورد می توانند گرانتر یا ارزانتر از آزمایش های خاک دارای گمانه باشند.
در روش های بدون حفاری با انتشار یکسری امواج به داخل خاک و دریافت انعکاس آنها می توان از خصوصیات خاک مطلع شد.
شکل زیر انواع روش های مختلف تست خاک بدون انجام حفاری را نشان می دهد:

انواع آزمایش خاک بدون حفاری

خلاصه ای از روش های انجام آزمایش خاک بدون انجام حفاری عبارتند از:

1- روش های لرزه ای

سرعت حرکت موج در مصالح مختلف، متفاوت است.
سرعت موج در مصالح متراکم تر و سفت تر، سریع تر است.
به طور کلی سرعت حرکت موج به عوامل متعددی مثل دانسیته خاک، بافت، رطوبت، تخلخل و ثابت های الاستیکی خاک بستگی دارد.
پس اگر ما بتوانیم سرعت حرکت موج درون خاک را محاسبه کنیم، می توانیم آن خاک را به خوبی بشناسیم.
روش کلی کار چنین است که یک منبع تولید موج مثل انفجار یا ضربه روی خاک باعث می شود موجی تولید شود.
سپس یک گیرنده در سوی دیگر خاک، زمان رسیدن موج تولید شده را ثبت می کند.
فاصله بین منبع تولید موج و محل گیرنده موج را هم اندازه گیری می کنیم.
با تقسیم کردن فاصله به زمان، سرعت موج برشی به دست می آید.
حال با با داشتن سرعت موج برشی، می توان خصوصیات آن خاک را تخمین زد.
روشی که شرح دادیم، اساس کار بسیاری از آزمایش های ژئوفیزیکی مثل آزمایش دانهول، آپهول، کراس هول و آزمایش MASW می باشد.

2- روش های الکتریکی

وقتی جریان برق را به خاک های مختلف وارد می کنیم، مقاومت الکتریکی مختلفی از خود نشان می دهند.
مقاومت الکتریکی خاک ها تابع عوامل مختلفی مثل تخلخل، اندازه دانه ها، لایه بندی، میزان رطوبت، مقدار املاح موجود در خاک، آب منفذی و نیز درجه حرارت است.
در خاک های درشت دانه، مقاومت الکتریکی بیشتر از خاک های ریزدانه است.
به طور کلی با ریزدانه تر شدن و افزایش درصد رطوبت، مقاومت الکتریکی خاک کاهش می یابد.
لذا به هدایت الکتریکی آنها افزوده می شود.
با استفاده از این روش، بدون انجام حفاری می توان اطلاعات زیر دست پیدا کرد:

• تعیین میزان املاح خاک
• تعیین جنس لایه های خاک
• تعیین آلودگی آب های زیرزمینی
• تعیین مرز آب زیرزمینی شور و شیرین
• تعیین مرز لایه رس و ماسه
• تعیین سطح آب زیرزمینی
• اکتشافات معدنی
• تعیین محدوده خردشده سنگ بستر

در عمل، با اعمال جریان الکتریکی به بخشی از خاک، مقاومت سنگ یا خاک محاسبه می گردد.
در این روش به وسیله باتری، اختلاف پتانسیلی بین دو نقطه از خاک برقرار می کنیم.
سپس مقاومت الکتریکی بین آن دو نقطه را محاسبه می کنیم.
با داشتن مقدار مقاومت الکتریکی، می توان جنس و خصوصیات خاک را تعیین کرد.
اگر به این دسته از آزمایش ها علاقه مند هستید، می توانید مقاله مربوط به آزمایش مقاومت ویژه الکتریکی خاک را مطالعه کنید.

3- روش های مغناطیسی

اصول کاری روش های مغناطیسی نیز همانند آزمایش خاک به روش الکتریکی است.
اما با این تفاوت که به جای اعمال جریان مغناطیسی به خاک، میدان مغناطیسی به خاک القا می شود.
با استفاده از روش مغناطیس سنجی می توان به اطلاعات زیر دست پیدا کرد:

• تهیه نقشه های زمین شناسی
• تعیین محل مخازن فلزی مدفون شده
• باستان شناسی
• اکتشاف معدن

4- استفاده از نتایج آزمایش خاک دیگران

یکی دیگر از روش های اطلاع از وضعیت خاک پروژه اتان، استفاده از نتایج آزمایش خاک همسایه های مجاور است.
در شرایطی که امکان حفاری نداشتید و شرایط برای انجام تست های ژئوفیزیکی فراهم نبود، می توانید از نتایج آزمایش خاک ساختمان های همسایه استفاده کنید.
دقت کنید که نتایج تست خاک همسایه لزوما با خاک ساختمان شما مشابهت ندارد.
گاهی نیز می تواند کاملا متفاوت باشد.
اما اگر قصد داشتید اطلاعات سرانگشتی به دست آورید، نتایج تست خاک همسایه می تواند گزینه مناسبی باشد.
دقت داشته باشید که این روش برای ساختمان های واقع در شهر تهران به هیچ عنوان قابل انجام نیست.
سازمان نظام مهندسی استان تهران نیز این روش را نمی پذیرد.

چگونه بدون حفاری تایید آزمایش خاک بگیریم؟

روش های دیگری نیز جهت مطالعه رفتار خاک بدون حفاری گمانه وجود دارد.
برخی از آنها عبارتند از: روش های ثقل سنجی، روش های راداری، جی پی آر و… .
اما سوال دیگر آنکه آیا می توان از این روش ها جهت اخذ تاییدیه مکانیک خاک استفاده کرد؟
در حال حاضر جواب منفی است.
طبق ضوابط و آیین نامه های فعلی سازمان نظام مهندسی ساختمان استان تهران، امکان اخذ تاییدیه خاک بدون حفاری امکان پذیر نیست.
لازم است طبق شرایط خاصی و با توجه به ابعاد زمین حفاری صورت گیرد.
برای آگاهی از نحوه اخذ تاییدیه مکانیک خاک و آشنایی با روش های تسریع این فرآیند می توانید مطلب مراحل اخذ تاییدیه مکانیک خاک را مطالعه فرمایید.

در خصوص انجام آزمایش خاک بدون حفاری سوالی دارید؟

در صورتی که قصد انجام آزمایش خاک بدون حفاری را دارید و یا با خواندن مطالب بالا سوالی در ذهن شما ایجاد شده است، می توانید پرسش خود را در زیر همین نوشته در بخش دیدگاه ها مطرح نمایید.
کارشناسان ما پس از چند دقیقه پاسخ شما را خواهند داد.